Ayrim farmakopeya maqolalarining amal qilish muddatlarini to‘xtatilishi va yangilanishi haqida 

O‘zbekiston Respublikasi Davlat farmakopeyasini zamonaviylashtirish maqsadida, yevropa va AQSH farmakopeyalari bilan uyg‘unlashtirish amalga oshirilmoqda. 2026 yil 27 yanvardagi buyruq asosida 2 ta farmakopeya maqolasi amal qilishini to‘xtatdi va 5 ta yangi maqola kiritildi. Yangilash O‘zbekiston farmatsevtika sanoatini rivojlantirish va dori vositalarining sifatini oshirish maqsadida amalga oshirilmoqda.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 10 apreldagi “2019-2021 yillarda respublikaning farmatsevtika tarmog‘ini yana-da jadal rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-5707-son Farmoniga asosan farmatsevtika mahsulotlarining sifati va ular sifatini nazorat qilish usullariga qo‘yiladigan zamonaviy xalqaro talablarni hisobga olgan holda, O‘zbekiston Respublikasi Davlat farmakopeyasini ishlab chiqish va tasdiqlash vazifasi belgilangan bo‘lib, uning ijrosini taʼminlash maqsadida Sog‘liqni saqlash vazirligi bilan Yevropa Farmakopeya Komissiyasi va AQSH Farmakopeya Konvensiyalari o‘rtasida tuzilgan kelishuvlarga asosan, “Farmatsevtika mahsulotlari xavfsizligi markazi” davlat muassasasining Davlat farmakopeyasini ishlab chiqish bo‘limi tomonidan, Davlat farmakopeyasini zamonaviy ilm-fan yutuqlari asosida takomillashtirib borishga alohida eʼtibor qaratilib kelinmoqda.

Bu o‘rinda Yevropa va AQSH farmakopeyalarining bugungi kunda amalda bo‘lgan so‘nggi nashrlari farmakopeya monografiyalari bilan milliy farmakopeyamiz maqolalarini uyg‘unlashtirish alohida ahamiyat kasb etadi.

Davlat farmakopeyasining navbatdagi ikkinchi nashri birinchi jildiga Yevropa va AQSH farmakopeyalaridan o‘zlashtirilgan jami 110 ta umumiy farmakopeya maqolalarining yangitdan kiritilganligi, qolaversa, amalda bo‘lgan 200 ga yaqin farmakopeya maqolalariga alohida o‘zgartirish va to‘ldirish kiritilishi shular jumlasidandir.

Yuqoridagi tadbirlarni amalga oshirilishi, avvalambor aholi va davolash profilaktika muassasalari ehtiyojlarini sifatli, yuqori samaradorlikka ega bo‘lgan bezarar dori vositalari bilan taʼminlashga, qolaversa, mahalliy farmatsevtika sanoati mahsulotlarini eksport salohiyatini oshirishga qaratilgandir.

Yevropa Konvensiyasida keltirilgan, Yevropa farmakopeyasida belgilangan talablarga muvofiq, bugungi kunda Yevropa Ittifoqi mamlakatlarida tajriba hayvonlariga nisbatan insoniylik tamoyillariga (3R konsepsiyasi: Replacement (almashtirish), Reduction (qisqartirish) va Refinement (takomillashtirish)) rioya qilinadi.

Bu tamoyilga asosan imkoniyat mavjud bo‘lgan hollarda tajriba hayvonlardan sinovlar foydalanishni bosqichma-bosqich qisqartirish va o‘rniga in vitro sinov usullari, kompyuter modellashtirish yoki boshqa muqobil usullar qo‘llanilishi, shuningdek, tadqiqot maqsadlariga erishish uchun zarur bo‘lgan eng kam miqdordagi tajriba hayvonlaridan foydalanish va tajriba jarayonlarida hayvonlarga yetkaziladigan og‘riq, azob va stress holatlarini minimal darajaga tushirishga qaratilgan. Shu munosabat bilan Markaz direktorining 2026 yil 27 yanvardagi 36-sonli buyrug‘iga muvofiq quyidagi farmakopeya maqolalarini zamonaviy talablar asosida, tegishli yo‘nalishlar bo‘yicha o‘xshash, muqobil farmakopeya maqolalari bilan umumlashtirib, takomillashtirilganligi eʼtiborga olinib, ularni amal qilishi to‘xtatilganligi belgilandi.

1. 2.2.60. Suyuqlanish harorati - instrumental aniqlash usuli;

2. 2.6.19. Poliomiyelit profilaktikasi uchun (peroral) vaksinaning neyrovirulentlik sinovi.

Mahalliy farmatsevtika korxonalari faoliyatlarida qulayliklar yaratish maqsadida, ular uchun 5 yilgacha o‘tish davrini belgilagan holda Yevropa farmakopeyasidan 2026 yilning 1 yanvardan boshlab chiqarib yuborilgan quyidagi farmakopeya maqollarini Davlat farmakopeyasining ikkinchi nashriga kiritildi.

1. 2.6.9. Anomal zaharlilik

2. 5.14. Tibbiyot amaliyotida gen terapiyasi uchun qo‘llaniladigan dori vositalari

3. 2.6.8. Pirogenlar

4. 2.6.10. Gistamin

5. 2.6.11. Depressor moddalar

 Maʼlumot tariqasida: dori vositalarini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish yoki qayta ro‘yxatidan o‘tkazish jarayonlarida mazkur umumiy farmakopeya maqolalari asosida qo‘llanib kelinayotgan sinov usullarini muqobil usullar bilan almashtirish, har bir dori vositasi bo‘yicha tegishli ilmiy tadqiqotlar asosida rasmiylashtirilgan korxona farmakopeya maqolalari va uni tushuntirish xatlariga asosan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025 yil 24 noyabrdagi 738-sonli qarori bilan tasdiqlangan «Dori vositalarini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi nizom» talablariga muvofiq amalga oshiriladi.